ilia24.gr
Δευτέρα, 06 Ιουλίου 2020 19:17

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: Σπαράγματα από τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα στην έκθεση «Δι’αυτά πολεμήσαμεν… Αρχαιότητες και Ελληνική Επανάσταση»-ΦΩΤΟ

 

 Γράφει η Πουλχερία Γεωργιοπούλου

  Εκμαγείο και θραύσματα από  τον καταληστευμένο Ναό του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες Φιγάλειας, που είναι  «μοιρασμένος» σε τρεις χώρες και τέσσερα  μουσεία, περιλαμβάνονται στην νέα περιοδική έκθεση «Δι’αυτά πολεμήσαμεν… Αρχαιότητες και Ελληνική Επανάσταση» που εντάσσεται στο πρόγραμμα εορτασμού του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου για την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση και εστιάζει στην πολυσήμαντη σχέση του ελληνικού λαού με τις αρχαιότητες.

Το γνωστό απόφθεγμα «Δι΄αυτά πολεμήσαμεν…» του στρατηγού Ιωάννη Μακρυγιάννη προτάσσεται στον τίτλο της έκθεσης, δεδομένου ότι ο αγώνας για την ελευθερία θεμελιώθηκε όχι μόνο στην απαίτηση του ελληνικού λαού για ανεξαρτησία, αλλά και στα ιστορικά του δικαιώματα πάνω στα απαράμιλλα έργα των αρχαίων προγόνων.

Το μότο της έκθεσης ξεκινάει από μια φράση και μια ιστορία του στρατηγού της Επανάστασης, Ιωάννη Μακρυγιάννη. Όπως την καταγράφει στα «Απομνημονεύματά» του (1829-1850) και τη φώτισε ξανά ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης στο δοκίμιό του «Ένας Έλληνας – Ο Μακρυγιάννης», στον Α’ τόμο των «Δοκιμών» του (1936-1947): «Είχα δύο αγάλματα περίφημα, μια γυναίκα κι ένα βασιλόπουλο, ατόφια – φαίνονταν οι φλέβες, τόση εντέλειαν είχαν. Όταν χάλασαν τον Πόρο, τα ’χαν πάρει κάτι στρατιώτες, και στ’ Αργος θα τα πουλούσαν κάτι Ευρωπαίων· χίλια τάλαρα γύρευαν… Πήρα τους στρατιώτες, τους μίλησα: Αυτά, και δέκα χιλιάδες τάλαρα να σας δώσουνε, να μην το καταδεχτείτε να βγουν από την πατρίδα μας. Δι’ αυτά πολεμήσαμεν»!

Η έκθεση που χρειάστηκε περίπου είκοσι μήνες προετοιμασίας έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί γεφυρώνει δύο επετείους, την επέτειο των 2.500 ετών από τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας και τη Μάχη των Θερμοπυλών, με την Ελληνική Επανάσταση.

Η διαρπαγή των γλυπτών από τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες

Το 1811-1812 μία ομάδα αρχαιόφιλων επιστημόνων – με μέλη  τους Άγγλους Cockerell και Foster, τους Γερμανούς von Hallerstein, Gropious και  Linckh, τον Εσθονό βαρόνο von Stackelberg και τον Δανό Bronstedt – ξεκίνησε την ανασκαφή του ναού του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες της Φιγάλειας. Αποτέλεσμα της επιχείρησης ήταν η διαρπαγή της ανάγλυφης ζωφόρου, των μετοπών, τμημάτων ενός μνημειακού αγάλματος και αρχιτεκτονικών μελών. Οι αρχαιότητες αγοράστηκαν το 1814 σε δημοπρασία στη Ζάκυνθο κατ΄εντολή του Άγγλου αντιβασιλέα πρίγκιπα Γεωργίου. Το 1815 κατέληξαν στο Βρετανικό Μουσείο, ενώ ένα θραύσμα μετόπης βρίσκεται στο Εθνικό Μουσείο της Κοπεγχάγης.

Η ζωφόρος περιέβαλε το εσωτερικό του σηκού του ναού με σκηνές Αμαζονομαχίας και Κενταυρομαχίας, ενώ στις μετόπες των προστάσεων απεικονίζεται η αρπαγή των Λευκιππίδων από τους Διόσκουρους και η επιστροφή του Απόλλωνα από τη χώρα των Υπερβορείων. Νέα θραύσματα γλυπτών και αρχιτεκτονικών μελών αποκαλύφθηκαν κατά τις συστηματικές ανασκαφές της Αρχαιολογικής Εταιρείας (1902-1908, 1959) και του Υπουργείου Πολιτισμού (1970, 1975-1979) και φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας.

Στην ενότητα «Βάσσες – Η κλοπή των γλυπτών» της έκθεσης «Δι’αυτά πολεμήσαμεν… Αρχαιότητες και Ελληνική Επανάσταση» παρουσιάζονται τρία μαρμάρινα θραύσματα γλυπτών, τέσσερα μαρμάρινα θραύσματα κορινθιακού κιονόκρανου, γύψινο εκμαγείο πλάκας ζωφόρου από τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες – πρόκειται για αντίγραφο της πλάκας αρ. 536 της ζωφόρου με σκηνές Αμαζονομαχίας που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο, τα εκμαγεία της ζωφόρου παραχωρήθηκαν το 1847 στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος από το Βρετανικό Μουσείο – και η εικονογραφημένη έκδοση Views of Greece, Λονδίνο 1821 του Edward Dodwell και παρουσιάζεται ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα πριν την ανασκαφή του από τους Βορειοευρωπαίους αρχαιοδίφες το 1812.

Λίγα λόγια για την έκθεση

Υπό τους ήχους από την ορχηστρική σουΐτα από τις «Ευμενίδες» ευγενική παραχώρηση του συνθέτη Δρ. Νίκου Ξανθούλη οι επισκέπτες θα περιηγηθούν στην  έκθεση που συναρμόζεται από είκοσι έξι επιλεγμένες αρχαιότητες (22 μαρμάρινα γλυπτά και ανάγλυφα, 2 πήλινα αγγεία, 2 χάλκινα ειδώλια) από τις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου σε έναν εκλεκτικό «διάλογο» με είκοσι έξι νεότερα έργα του 18ου και 19ου αιώνα, στην πλειονότητά τους από Ευρωπαίους δημιουργούς: 8 ζωγραφικά έργα (ελαιογραφίες και υδατογραφίες), 11 λυτά χαρακτικά, 4 εικονογραφημένες εκδόσεις και 3 τέχνεργα των διακοσμητικών τεχνών, προσωρινά δάνεια από τη Βιβλιοθήκη και τη Συλλογή ΄Εργων Τέχνης της Βουλής των Ελλήνων, το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, το Μουσείο Μπενάκη, το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών-Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, την Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου, τη Συλλογή Stephan Adler καθώς και τη Συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη.

Στο πρώτο μέρος της έκθεσης παρατίθενται πληροφορίες και τεκμήρια για τα επαναστατικά κινήματα που προηγήθηκαν τον 17ο και 18ο αιώνα, καθώς και για την ιδεολογική προετοιμασία του αγώνα, κατά την οποία οι αναφορές στο αρχαίο παρελθόν και στην ιστορική συνέχεια του έθνους, αποτέλεσαν σταθερή συνιστώσα. Εκτίθενται έργα που σχετίζονται με τους μεγάλους Έλληνες διαφωτιστές Αδαμάντιο Κοραή και Ρήγα Φεραίο ή Βελεστινλή, καθώς και χαρακτηριστικές εκδόσεις που σηματοδότησαν την έναρξη του φιλελληνικού ενδιαφέροντος, ενώ οι αρχαιότητες που πλαισιώνουν την ενότητα παρουσιάζουν χαρακτηριστικά εικονογραφικά πρότυπα, σαν αυτά που ενέπνευσαν την εικαστική απόδοση της υποδουλωμένης Ελλάδας.

Το δεύτερο μέρος σχολιάζει το φαινόμενο της διαρπαγής αρχαιοτήτων, ως μία από τις όψεις με τις οποίες η αρχαιοφιλία επέδρασε στη γνωριμία της Δύσης με την ελληνική αρχαιότητα προεπαναστατικά, έχοντας ολέθριες επιπτώσεις όμως στην ακεραιότητα των μνημείων. Ο επισκέπτης θα συναντήσει κάποια από τα σπαράγματα που απέμειναν μετά τη λαφυραγώγηση των αρχαίων μνημείων στην Ακρόπολη της Αθήνας, τον θησαυρό του Ατρέα στις Μυκήνες, τον ναό της Αφαίας στην Αίγινα και τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες της Φιγάλειας, πράξεις που συνέβαλαν στη συνειδητοποίηση του ελληνικού λαού ως προς τη σημασία των αρχαιοτήτων για τη συλλογική του ταυτότητα.

Το τρίτο μέρος παρουσιάζει το φαινόμενο του φιλελληνισμού, που στην προσπάθεια ευαισθητοποίησης της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης αξιοποίησε στην τέχνη οπτικές αναφορές και εικονογραφικά μοτίβα του αρχαίου κόσμου. Διακοσμητικά τέχνεργα που διακινούνταν στα φιλελληνικά σαλόνια και αντλούσαν την έμπνευσή τους από τις μορφές αρχαίων πολεμιστών, καθώς και η παρουσίαση της σημαντικής για την καταγραφή των αρχαίων μνημείων δράσης της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής του Μοριά, αποτελούν χαρακτηριστικά εκθέματα.

Το τέταρτο μέρος παρουσιάζει τη μέριμνα των Ελλήνων ήδη από την επαναστατική περίοδο να δημιουργήσουν τους θεσμούς που θα διαφυλάξουν και θα προστατεύσουν τα αρχαία μνημεία, συμβάλλοντας στην περαιτέρω μελέτη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Παραδείγματα από τις πρώτες συλλογές και τις ανασκαφές που διενεργήθηκαν μετά την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους παρουσιάζονται στην ενότητα αυτή.

Η έκθεση ολοκληρώνεται με τη θεϊκή μορφή της Νίκης, εμβληματικό σύμβολο του επιτυχούς αγώνα. Αρχαίες φτερωτές νίκες θα διατρέξουν και τις επόμενες επετειακές δράσεις του Μουσείου, μεταφέροντας στο σήμερα ισχυρούς συμβολισμούς και μηνύματα για όσα κινούν και εμπνέουν τον άνθρωπο.

Την έκθεση συμπληρώνουν ψηφιακές προβολές που παρουσιάζουν τοπία της προεπαναστατικής Ελλάδας, συνοδευόμενες από κείμενο του Σατωβριάνδου, ένθερμου υποστηρικτή του ελληνικού ζητήματος, που με τον γλαφυρό του λόγο σχολιάζει την αρμονική σχέση του φυσικού τοπίου με τις αρχαιότητες.

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Κρέστενα: Συνελήφθη άνδρας με καταδικαστική απόφαση

Προσθήκη σχολίου

Σιγουρευτείτε πως έχετε εισάγει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες με το σύμβολο (*). Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.