Εκτύπωση αυτής της σελίδας
Δευτέρα, 13 Ιανουαρίου 2020 10:25

Graphic Novel «O Zητιάνος» του Ανδρέα Καρκαβίτσα -  Παρουσίαση στα Λεχαινά-ΦΩΤΟ

 

Γράφει η Πουλχερία Γεωργιοπούλου

 Ο Όμιλος Φίλων Δημοτικής Βιβλιοθήκης Λεχαινών το Σάββατο 11 Ιανουαρίου 2020 με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία σε μορφή κόμικ  από τις Εκδόσεις Polaris της νουβέλας ο Ζητιάνος του Ανδρέα Καρκαβίτσα, φιλοξένησε, σε μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση στο Σινέ Άστρον στα Λεχαινά, τους δημιουργούς του εγχειρήματος Kanello Cob, Γιώργο Γούση, Γιάννη Ράγκο και τη συζήτηση συντόνισε η Ευγενία Αδαμοπούλου.

Με παρόντες τους απογόνους του Ανδρέα Καρκαβίτσα γέμισε ασφυκτικά η μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων στα Λεχαινά από τον κόσμο που προσήλθε να ακούσει τους δημιουργούς, να συνομιλήσει μαζί τους και εντέλει να έρθει σε επαφή,  μέσα από μια διαφορετική φρέσκια και δυναμική απόδοση, με το έργο του εξαιρετικού συντοπίτη τους. Η πρόεδρος του Ομίλου Φίλων της Βιβλιοθήκης Λεχαινών κα Μαργαρίτα Αργυράκη καλωσόρισε το κοινό και ανακοίνωσε την πρόθεση του φορέα  για διεξαγωγή συνεδρίου με θέμα το έργο του Ανδρέα Καρκαβίτσα στην 100στή επέτειο του θανάτου του.

Ο «Ζητιάνος» του Ανδρέα Καρκαβίτσα, είναι ένα από τα κορυφαία μυθιστορήματα του ελληνικού πεζού λόγου, που γράφτηκε από έναν τολμηρό παρατηρητή της ελληνικής πραγματικότητας της εποχής του και προδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Εστία» το 1896,  140 χρόνια μετά δεν έχει ξεχαστεί καθώς οι εκδόσεις Polaris τον ξαναφέρνουν στο προσκήνιο στο πλαίσιο της σειράς «Νεοελληνική λογοτεχνία σε γκράφικ νόβελ».

Το βιβλίο Ο ZHTIANOΣ σε  GRAPHIC NOVEL και τους δημιουργούς του παρουσίασε στο κοινό η κα Ευγενία Αδαμοπούλου λέγοντας μεταξύ άλλων:

«Ο Όμιλος Φίλων της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Λεχαινών έχει τη χαρά να σας προσκαλέσει σε ένα διαφορετικό ταξίδι.

Απόψε θα πούμε παραμύθια, αλλά τόσο μα τόσο αληθινά και πικρά. Μια και πλησιάζουμε στο 2021 και τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση που οδήγησε στην ίδρυση του Ελληνικού κράτους και πολιτικοί και διανοούμενοι αποδίδουν συχνά σε αυτή την επέτειο μαγικές δυνάμεις, εμείς θα προσπαθήσουμε να δούμε αυτό το κράτος και τους ανθρώπους του με τα μάτια ενός μεγάλου συγγραφέα…  

Θέλω να με ακολουθήσετε χρόνια πίσω, περίπου 140…Τι είδε ο Καρκαβίτσας και τρόμαξε για να φτάσει το καλοκαίρι του 1895 να γράψει το διάσημο έργο του ο Ζητιάνος; Τις άθλιες συνθήκες στις οποίες ζούσαν οι φτωχοί αγρότες της περιοχής, τη χαμηλή πνευματική τους στάθμη, τις προλήψεις, τις δεισιδαιμονίες και τη μοιρολατρία, που διαφέντευαν τη σκέψη τους, αλλά και την έλλειψη κρατικής μέριμνας, τη διαιώνιση των οθωμανικών σχέσεων κυριαρχίας και την καταδυνάστευση από τους ισχυρούς που επέτεινε τη δουλικότητά τους.  Αυτό είναι το υλικό πάνω στο οποίο ο Καρκαβίτσας θα οικοδομήσει το μύθο του Τζιριτόκωστα, ενός ανθρώπου δόλιου και εκμεταλλευτή, που είχε εκπαιδευτεί γι΄ αυτόν το ρόλο και που προβάλλει ως η ενσάρκωση του απόλυτου κακού (Mario Vitti: δύο τέρατα γέννησε ο νεοελληνική λογοτεχνία, τη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη και το Ζητιάνο του Καρκαβίτσα), ενός κακού που θα θριαμβεύσει στο τέλος, καθώς ο ίδιος θα φύγει από το χωριό ανενόχλητος και ατιμώρητος. Ο Καρκαβίτσας δεν χαϊδεύει τα αυτιά, δεν καταδέχεται να αρθρώσει λόγια παρηγοριάς. Ως γιατρός μπήγει βαθιά το νυστέρι, αποκαλύπτει, αλλά δεν διδάσκει, δεν νουθετεί, γιατί είναι συγγραφέας και μάλιστα μεγάλος συγγραφέας και αυτό που τον ενδιαφέρει είναι η λογοτεχνία. Εμείς, όμως, οφείλουμε να ακούσουμε.

Και αίφνης ξανά στο σήμερα, βρίσκουμε τρεις νέους, στην ηλικία, δημιουργούς που άκουσαν το κάλεσμα και καταπιάστηκαν με το Ζητιάνο του Ανδρέα Καρκαβίτσα, για να τον μεταφέρουν σε ένα άλλο είδος τέχνης, το graphic novel, δηλαδή σε κόμικ. Απόψε, τα Λεχαινά, η γενέτειρα του Ανδρέα Καρκαβίτσα και όλος ο νομός Ηλείας, καλωσορίζουν το δημιουργό του έργου Κανέλλο [Μπίτσικας] C.o.b (Coin Operated Boy), που το εικονογράφησε και έγραψε το σενάριο, το Γιάννη Ράγκο και το Γιώργο Γούση που επιμελήθηκαν το σενάριο και την εικονογράφηση. ..

Η περιπλάνηση μας δείχνει ότι ο Καρκαβίτσας δεν είναι τόσο μακριά από το σήμερα, ούτε εμείς έχουμε απομακρυνθεί απόλυτα από την εικόνα της Ελλάδας και των Ελλήνων, που ο ίδιος παρουσιάζει, χωρίς ίχνος ρομαντισμού. Αντέχουμε να αντικρίσουμε τον εαυτό μας μέσα στα μάτια του Καρκαβίτσα και του Κανέλλου;

Το παρήγορο είναι ότι ένα τέτοιο βιβλίο εξακολουθεί να συγκινεί και σήμερα και να κινητοποιεί νέους δημιουργούς.

 Το κόμικ αποτελεί πρόσκληση προς όλους και ιδιαίτερα προς τους νέους να προσεγγίσουν με μέσα που τους είναι πιο οικεία, όπως η εικόνα, το σπουδαίο έργο του Καρκαβίτσα, να οικειωθούν το λόγο του και να συνειδητοποιήσουν τις αγωνίες του. Πώς φαντάζει λοιπόν το 2021 μέσα από μια τέτοια προοπτική;»

Μόνιμο μέλος της δημιουργικής ομάδας της Polaris, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γιάννης Ράγκος έχει επιμεληθεί σε αυτή την έκδοση το σενάριο.

Μίλησε για την δυσκολία και την  ιδιαιτερότητα της μεταφοράς μιας ιστορίας  από ένα μέσον σε άλλο, όπως από τη λογοτεχνία στο κόμικ κι επειδή το καθένα έχει τους δικούς του αφηγηματικούς κανόνες, πρέπει αυτοί να υπηρετηθούν  χωρίς να προδοθεί το κείμενο από το οποίο έχουν ξεκινήσει. Γι’ αυτό η ομάδα  διαβάζει πολλά κείμενα γύρω από αυτό, φιλολογικές μελέτες κι αναλύσεις, ώστε να εντοπιστούν τα βασικά μοτίβα του συγγραφέα. Βασική επιδίωξη είναι η διατήρηση της ιστορίας, ώστε να είναι  σαφής και πειστική, σε σχέση με το πρωτότυπο, καθώς και το ότι οι αφαιρέσεις δεν εξασθενούν, ούτε αλλοιώνουν το λογοτεχνικό έργο.

Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας στο Ζητιάνο προχωρά σε ανελέητη και καυστική κριτική της ελληνικής κοινωνίας των καιρών του μέσα από ένα εκπληκτικό εύρημα αυτό της γλώσσας, ένας συνδυασμός της ντοπιολαλιάς για τους χαρακτήρες του κειμένου και αφήγηση στη δημοτική γλώσσα της εποχής για τον συγγραφέα.

Ταυτόχρονα, δημιουργεί απόλυτα ρεαλιστικούς και με εντυπωσιακό ψυχογραφικό βάθος χαρακτήρες, με τον Τζιριτόκωστα, που παραπέμπει στον λαϊκό μύθο του περιπλανώμενου διαβόλου, να αναδεικνύεται μία από τις εμβληματικότερες «φιγούρες» της νεοελληνικής γραμματείας.

Ο Kanellos Cob κομίστας και εικονογράφος, ζει  στο εξωτερικό, συνεργάζεται με διεθνή περιοδικά, εικονογραφεί εξώφυλλα δίσκων, σχεδιάζει κόμικ,  μετέτρεψε την σκοτεινή νουβέλα του 1897 σε ένα αριστουργηματικό graphic novel, και υπογράφει το σενάριο και την εικονογράφηση,

Βρέθηκε για τις χριστουγεννιάτικες διακοπές στην Αθήνα και αποδέχτηκε με χαρά την πρόσκληση του Ομίλου Φίλων της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Λεχαινών να επισκεφτεί μαζί με τους συνεργάτες του τη γενέτειρα του Ανδρέα Καρκαβίτσα και να μιλήσει για τη δουλειά του. Η ιστορία του Ζητιάνου  μίλησε κατευθείαν στην καρδιά του, είπε, και  αποφάσισε να  αναλάβει την πρόκληση να δουλέψει πρώτη φορά  ένα κόμικ 120 σελίδων, με δράση, ανατροπές και μυστήριο.

Θεωρεί το Ζητιάνο κλασικό ως κείμενο, διαχρονικό με την έννοια ότι έχει νόημα σε κάθε εποχή καθώς διαφαίνεται  ξεκάθαρα η πεποίθηση του Καρκαβίτσα πως στην κοινωνική επιβίωση ισχύει ότι και στη φυσική: ο νόμος του ισχυρού, κάτι που ισχύει και στις σύγχρονες κοινωνίες .

Ο συγγραφέας παρουσιάζει την ανατομία μιας κοινωνίας στην οποία επικρατεί η φτώχεια, η αμάθεια, η διαφθορά, το ταξικό μίσος, ο νόμος της ζούγκλας, η δεισιδαιμονία, ο μισογυνισμός και η πονηριά.

Ο Καρκαβίτσας βάζει μπροστά μας έναν καθρέπτη μέσα στον οποίο ψάχνουμε να βρούμε τα πιο αποτρόπαια μέρη του εαυτού μας, που δεν είναι άλλα από τις προκαταλήψεις μας, τους φόβους μας και όλα αυτά που μας απομακρύνουν από τους συνανθρώπους μας.

Ένα εξαιρετικά καλογραμμένο κείμενο, βαθιά ταξικό με άπλετο υλικό για εικονογράφηση, μια ιστορία που μπορεί να βρει αντίκρισμα στο σήμερα καθώς δεν περιγράφει τίποτα ξένο στους σημερινούς νέους:

«Πιο συγκεκριμένα, τον Σεπτέμβριο του 2018 δούλευα το storyboard του τέταρτου κεφαλαίου όπου οι χωρικοί θέλησαν να κάψουν τον τελωνοφύλακα γιατί θεώρησαν πως είναι βρικόλακας. Χωρίς να ρωτήσουν, χωρίς να το ψάξουν, δαιμονοποίησαν έναν άνθρωπο και έσπευσαν να τον σκοτώσουν. Τότε είδα στα media τη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου στο κέντρο της Αθήνας, μέρα μεσημέρι. Θεώρησαν, λανθασμένα, ότι είναι ληστής, ναρκομανής και τον σκότωσαν! Προκατάληψη, φόβος, βλακεία. Ίδια συνθήκη και ίδιο αποτέλεσμα, 140 χρόνια μετά. Με μόνη διαφορά ότι οι ένοχοι, στο διήγημα, συνελήφθησαν».

Οι εξαιρετικές περιγραφές της ελληνικής φύσης ήταν μια αστείρευτη πηγή έμπνευσης για το εικονογραφικό κομμάτι,

«Η Φύσις θεότης αδιάφορη, ανεπηρέαστη, ίση δείχνοντας αγάπη και στους Κάιν τους καρπούς και στα πρωτοτόκια του Άβελ» λέει ο Καρκαβίτσας στον επίλογο, και ο ζητιάνος κατορθώνει να ξεφύγει από το χωριό άθικτος και πλούσιος, είναι τελικά τόσο άδικος ο κόσμος που ζούμε; Δεν υπάρχει «Θεία Δίκη;

Επιμελητής εικονογράφησης του Ζητιάνου είναι ο Γιώργος Γούσης ο βραβευμένος δημιουργός του ντοκιμαντέρ «Ο χειροπαλαιστής». Εξέφρασε τη χαρά του τόσο για την παρουσίαση του βιβλίου στη γενέτειρα του Ανδρέα  Καρκαβίτσα όσο και  για την πολυπληθή εκδήλωση στον τόπο καταγωγής της μητέρας του τα Λεχαινά καθώς διατηρεί ευχάριστες παιδικές αναμνήσεις.

Η δική του συμβολή στη δημιουργία του κόμικ ήταν «η τρίτη ματιά στο βιβλίο» είπε, συνεργάτης ήδη με τον Κανέλλο Cob στο περιοδικό Μπλε Κομήτης, τον περιέγραψε ως ένα δημιουργό με όραμα και ικανότητα, ευτυχή να  κάνει αυτή τη δουλειά που του αρέσει, ακόμα και με λιγότερα χρήματα, παρά ένα καλοπληρωμένο βιβλίο που δεν θα τον ευχαριστούσε.

Εξήγησε ότι η τέχνη του κόμικ στην Ελλάδα βρίσκεται στην αρχή της, η επιτυχημένη πορεία της θα εξαρτηθεί από τις διασκευές που θα κάνουν οι δημιουργοί στα  γερά ονόματα της ελληνικής λογοτεχνίας  που με τις βαριές της αφηγήσεις μπορεί και πρέπει να αποτελεί  τη μήτρα για το ελληνικό κόμικ, ενώ με τη σειρά του μπορεί να παίξει ουσιαστικά εκπαιδευτικό ρόλο καθώς διαβάζεται από νεαρές ηλικίες.

Σχετικά Άρθρα