ilia24.gr
Παρασκευή, 16 Αυγούστου 2019 18:21

Βραδιά Πανσελήνου στην Ολυμπία - Μαγεία, θρύλοι και παραδόσεις της Ηλείας

 

Γράφει η Πουλχερία Γεωργιοπούλου

 

Υπάρχει πάντα ένας καλός λόγος για να επισκεφτεί κάποιος την Αρχαία Ολυμπία…  το  χιλιοτραγουδισμένο, μαγευτικό, ερωτικό αυγουστιάτικο φεγγάρι , που γεμίζει με φως την ωραιότερη νύχτα του χρόνου, την πανσέληνο του Αυγούστου είναι ένας από αυτούς καθώς και το γεγονός ότι  η Σελήνη καταλαμβάνει σημαντική θέση στους μύθους, τις παραδόσεις και τις δοξασίες και του ηλειακού λαού.

Ο Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας, με την συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας, συμμετείχε και φέτος στον καθιερωμένο από το Υπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού, εορτασμό του Αυγουστιάτικου Φεγγαριού που φέτος συνέπεσε με τον Δεκαπενταύγουστο και  παρόλο που η πανσέληνος φέτος  είναι μικρότερη σε σχέση με άλλες χρονιές, το αίθριο του Αρχαιολογικού Μουσείου της Ολυμπίας  πλημμύρισε  κόσμο.

Η αρχαιολόγος κα Σταυρούλα Λεβεντούρη καλωσόρισε το κοινό  εκ μέρους της προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας Δρος Ερωφίλης-Ίριδος Κόλλια και εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες της υπηρεσίας προς την απερχόμενη δημοτική αρχή για την πολύχρονη συνεργασία και την αμέριστη  βοήθεια  βραβεύοντας τον δήμαρχο κο Θύμιο Κοτζά και τον αντιδήμαρχο κο Γιώργο Δεββέ.

Παραλαμβάνοντας τα βραβεία τους οι δυο αυτοδιοικητικοί συγχάρηκαν την Εφ.Αρ. Ηλείας για το έργο της και την προσφορά της στον πολιτισμό, και τονίστηκε ιδιαίτερα το πρόσφατο επίτευγμα της υπηρεσίας,  την  άψογη συνεργασία της με επιλεγμένους φορείς από την Ηλεία που είχε ως αποτέλεσμα το πρόγραμμα προώθησης του αρχαιολογικού χώρου της Ολυμπίας, ως ενός από τους 34 κορυφαίους πολιτιστικούς προορισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς  και την συνεργασία με την UNESCO και το National Geographic που είχε ως αποτέλεσμα το εμπνευσμένο και εκπαιδευτικού χαρακτήρα περιεχόμενο, το οποίο εμφανίζεται στην πλατφόρμα «Περιηγήσεις στα Μνημεία της Παγκόσμιας Κληρονομιάς – World Heritage Journeys».

Κάτω από το ολόγιομο φεγγάρι ο αρχαιολογικός χώρος της Ολυμπίας παρέμεινε  ανοιχτός για το κοινό από τις 21.00 έως 24.00 ενώ η συναυλία των “Banda Morena” στο αίθριο του αρχαιολογικού μουσείου εξελίχθηκε σε ένα καλοκαιρινό πανηγύρι  γεμάτο φρεσκάδα και κέφι, απογείωσε την διάθεση  του κόσμου που χειροκροτούσε ρυθμικά, χόρευε και τραγουδούσε με τις  πετυχημένες ενορχηστρώσεις από τη  ροκ, έντεχνη, swing, rock n’ roll,  της ελληνικής  και της ξένης μουσικής σκηνής.

Οι “Banda Morena”, δηλαδή ο Νικόχρηστος Λαμπαούνας στα φωνητικά, ο γνωστός τραγουδοποιός, τραγουδιστής και κιθαρίστας Γιώργος Χαραλαμπόπουλος, την τριάδα των τραγουδιστών συμπληρώνει η λαμπερή Morena Εύη Αναστοπούλου,  στα πλήκτρα ο Φώτης Αθανασόπουλος, ο Νίκος Χαραλαμπάκης στα τύμπανα και ο Θοδωρής  Βένδρας στο μπάσο, είναι μια ενδιαφέρουσα συνάντηση ανθρώπων, ένα νεοσύστατο μουσικό σχήμα που «ταρακούνησε» την Ολυμπία με τη «Βασιλική» και τη ZAZ, την «Κωνσταντίνα» και τη Νάνσυ Σινάτρα!

Γοητευτικοί θρύλοι  και παραδόσεις…

Οι πρόγονοί μας  λάτρευαν και  έτρεμαν τη Σελήνη το φωτεινό μας δορυφόρο  που όπως για όλους τους παραδοσιακούς λαούς  αντιπροσώπευε πάντα τη σκοτεινή πλευρά της φύσης, την αόρατη όψη της.

Η προϊστορική  μητριαρχική λατρεία της Σελήνης συνδέθηκε με τη Εκάτη  την  πανίσχυρη Κυρία του ουρανού, της γης και της θάλασσας.

Η Εκάτη ήταν η κατεξοχήν θεά της μαγείας και των φαντασμάτων και της φθίνουσας και σκοτεινής Σελήνης. Αντιστοιχεί στην περίοδο της χάσης και της ώριμης ηλικίας, ενώ ως αρχέτυπη μορφή επιβιώνει στα παραμύθια μέχρι σήμερα ως η απειλητική γριά μάγισσα.

Γνωστές από αρχαιοτάτων χρόνων οι μάγισσες της Ηλείας, στην ηλειακή Εφύρα έζησε κατά την παράδοση η Αγαμήδη, η μεγαλύτερη κόρη του Αυγεία, ονομαστή μάγισσα που γνώριζε όλα τα φάρμακα της γης ( κι είχε την πρώτη κόρη του, την καστανιά Αγαμήδη / που όσα η πλατιά φυτρώνει γης βοτάνια τά 'ξερε όλα» Ιλιάδα (Λ 740).

Άξιοι ντόπιοι ερευνητές , λαογράφοι, λογοτέχνες αξιοποίησαν το πλουσιότατο υλικό σχετικά με την μαγεία, καθώς η Ηλεία ήταν παλαιότερα τόπος με υψηλή νοσηρότητα λόγω της μορφής του εδάφους και του κλίματος(έλη, υγρασία κλπ).

Οι γιαγιάδες στα χωριά ακόμα διηγούνται γοητευτικούς  θρύλους  για τις Κυρές – Ξωτικές – Ανεράιδες, τις μάντισσες, τις μάγισσες – γιάτρισσες να πλημμυρίζουν τη νύχτα της αυγουστιάτικης πανσελήνου τα δάση και  φεύγουν, λίγο προτού ξημερώσει.

ΣΕΛΗΝΗ,  η αγαπημένη των Ηλείων

Στη δυτική Πελοπόννησο, στην ειδυλλιακή κοιλάδα ανάμεσα στον Κρόνιο Λόφο και στην συμβολή των ποταμών Αλφειού και Κλαδέου, ιδρύθηκε πριν από χιλιάδες χρόνια το Ιερό της Αρχαίας Ολυμπίας. Στο ιερό αυτό, εκτός από τις θρησκευτικές τελετές, διεξάγονταν κάθε 4 χρόνια, προς τιμή του Δία, οι λαμπροί πανελλήνιοι αγώνες, γνωστοί με το όνομα «Ολύμπια» που σφυρηλάτησαν για πολλούς αιώνες την εθνική ενότητα του αρχαίου ελληνικού κόσμου.

Στην Ήλιδα τη διοργανώτρια πόλη των Ολυμπιακών Αγώνων της αρχαιότητας κοντά στον ναό και το άγαλμα του Ακεσίου Απόλλωνα, υπήρχαν λίθινα αγάλματα του Ηλίου και της Σελήνης. Το μεν άγαλμα του Ηλίου είχε ακτίνες, το δε της Σελήνης κέρατα, προφανώς ημισέληνο. Πολύ πριν τους Ολύμπιους Θεούς η λατρεία του Ηλίου και της Σελήνης ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη.

Η λατρεία  της Σελήνης,  στην περιοχή συνδέθηκε με τον  Ενδυμίωνα, τον μυθικό  βασιλιά της Ήλιδας και της ερωτικής τους σχέσης. Από την ένωσή τους γεννήθηκαν πενήντα κόρες που συμβολίζουν τους πενήντα σεληνιακούς μήνες κάθε Ολυμπιάδας.

Ο Ενδυμίωνας προκήρυξε αγώνες δρόμου στην Ολυμπία μεταξύ των γιών του για το θρόνο. Κάθε φορά που  το άρμα της Σελήνης φωτίζει τον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας  λούζει στο στάδιο, παρά την αφετηρία των σταδιοδρόμων και τον τάφο του αγαπημένου της που βρίσκεται εκεί σύμφωνα με τις παραδόσεις των Ηλείων.

Το στεφάνι αγριελιάς  σύμβολο γονιμότητας, κοινό σύμβολο της Σελήνης και της Γης ήταν το έπαθλο στα περίφηµα  Ηραία, που ήταν οι  γυναικείοι  Ολυµπιακοί  Αγώνες της αρχαιότητας.

Η «βοϊδοµάτα» (βοώπις) Ήρα είχε ως σύµβολο την αγελάδα, ζώο ιερό που συνδεόταν  µε τη Μητέρα-Θεά, τη Σελήνη και τη Γαία (ο ∆ίας σχετιζόταν µε τον Ταύρο, έµβληµα της γονιµότητας, και τον Ήλιο).

Στην Ολυμπία λατρευόταν από τους προελληνικούς χρό­­νους η Γη και ως μαντική θεά, η Θεά Μητέρα.  Η  λατρεία της θεάς της γονιµότητας στους µυκηναϊκούς χρόνους συνδέεται µε τη µορφή της Ήρας( υπήρχε ναός της Ήρας – όχι ο σωζόμενος αλλά αρχαιότερος), της Άρτεμης  και της ∆ήµητρας, της Ειλειθυίας  και της Ιπποδάµειας.

Η αρχαιότητα της λατρείας της Ήρας στην Άλτι  την ιερή κοιλάδα της Ολυµπίας, ο ρόλος της ιέρειας της ∆ήµητρος Χαµύνης στους Ολυμπιακούς αγώνες των ιστορικών χρόνων και ο βωµός της θεάς στο στάδιο δείχνουν την παλιά κυριαρχία των γυναικείων θεοτήτων στην Ολυµπία.

Οι αρχαίοι αγώνες γυναικών συνδέονταν άµεσα µε τη θρησκεία και τα Ηραία περιλάµβαναν πολλά τελετουργικά και λατρευτικά στοιχεία.  Δεκαέξι γυναίκες είχαν το ιερατικό καθήκον να υφαίνουν κάθε τέσσερα χρόνια τον καινούριο πέπλο της θεάς, ενώ  τα βραβεία που έπαιρναν οι νικήτριες είχαν θρησκευτική σηµασία: στεφάνι από την ιερή αγριελιά - δέντρο συµβολικό της γονιµότητας, της Σελήνης και της Γης - και µέρος από την αγελάδα που θυσιαζόταν στη θεά.

Λέγεται ότι τους καθιέρωσε η βασίλισσα Ιπποδάµεια από ευγνωµοσύνη προς τη θεά για το γάµο της µε τον Πέλοπα.

Οι επιφανείς επιστήμονες  Τζέιν Ελεν Χάρισον και Φράνσις Μακντόναλντ Κόνφορντ δίνουν µια ακόµη ριζοσπαστική  θρησκευτική προέκταση στους Ολυµπιακούς Αγώνες: πιστεύουν πως η νικήτρια των Ηραίων θα πρέπει να συµβόλιζε τη θεά, την Ιπποδάµεια-Ήρα-Σελήνη, ενώ αντίστοιχα ο νικητής των ανδρικών αγώνων τον Πέλοπα-∆ία-Ήλιο. Ίσως,  ένας από τους πρωταρχικούς σκοπούς των Ολυµπιάδων να ήταν η ανάδειξη των νέων που θα ενσάρκωναν το θεϊκό ζευγάρι σε µια τελετουργία γονιµότητας.

Η γονιµότητα της Γης και των ανθρώπων είναι η ίδια η εξασφάλιση της ζωής, και ο ιερός Γάµος ήταν στοιχείο θεµελιώδες σε πολλές αρχαίες θρησκείες.

Όπως και να ΄χει όσοι σήκωσαν τα μάτια στο νυχτερινό ουρανό της Ολυμπίας ζητώντας τη συντροφιά της ανεξιχνίαστης και μαγικής Σελήνης,  αποθέωσαν σιωπηλά   την ευεργετική της παρουσία και τους μυστηριακούς της ρόλους στη δημιουργία και την επιβίωση του κόσμου μας.

 

ΠΗΓΗ:https://www.ilia24.gr

Προσθήκη σχολίου

Σιγουρευτείτε πως έχετε εισάγει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες με το σύμβολο (*). Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.